تجمل گرايي در تهيه مسكن:پایان نامه درمورد تجمل گرايي

تجمل گرايي در تهيه ­ي مسكن

از مهم ترين نيازها و ضروري ترين آنها براي هر موجود زنده، به ويژه انسان كه به جهت خصوصيات طبيعي اش در معرض آفات و خطرات بيشتري قرار دارد، مسكن مناسب به شمار مي آيد كه در رديف اوّل نيازمندي ها و خواسته هاي او واقع شده است تا آن‌ها را در برابر سرما، گرما و خطرهايي كه تهديدشان مي‌كند حفظ نمايد. علاوه برآن موجب مصون ماندن آبرو و کرامت انساني است . اسلام به منزل­، اهميت و ارزش والايي قائل است و در اسلام منزل از نعمت هاي الهي دانسته شده است ؛ چنان که خداوند مي فرمايد :« وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّن بُيُوتِكُمْ سَكَنًا[1] ؛وخداوند براي شما از خانه هايتان محل سکونت و آرامش قرار داد.

در روايات برخورداري از مسكن و جان پناه مناسب، از حقوق مسلّم هر فردي شناخته شده و حتي تأمين آن براي زن از سوي شوهر از حقوق واجب به حساب آمده است و نيز در برخي روايات سخن از داشتن منزل وسيع است كه از سعادت انسان قلمداد و همچنين پرهيز از ساخت و سكونت در منزلِ تنگ كه از ناداني و حماقت شخص شمرده شده است. حضرت امام صادق از نبي اكرم نقل مي‌كنند كه حضرت فرمودند:« ِمنْ سَعَادَةِ الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ الْمَسْكَنُ الْوَاسِعُ[2] ؛از سعادت شخص مسلمان، داشتن منزل بزرگ است.» مرحوم مجلسي ، راويان اين مضمون را فراوان و آن را مستفيض مي داند.[3]

فلسفه و حکمت ساختن خانه و منزل تأمين آرامش و آسايش است . خداوند ، خانه و منزل را مايه ي آرامش انسان قرار داده و برخورداري انسان از آرامش در خانه خود ، از نعمت هاي خداوندي است[4] حقا که نعمت مسکن از مهم ترين نعمت هايي است که تا آن نباشد، بقيه گوارا نخواهد بود.[5]

برخورداري از مسکن و سرپناه ، آن قدر اهميت دارد که اگر صاحب خانه،ورشکست شود، اسلام، خانه را از مستثنيات ديون دانسته و طلبکار، حق مصادره و مطالبه ي آن را ندارد . چنان که در روايت معتبره ي حلبي از امام صادق (ع) آمده است :« لَا تُبَاعُ الدَّارُ وَ لَا الْجَارِيَةُ فِي الدَّيْنِ وَ ذَلِكَ لِأَنَّهُ لَا بُدَّ لِلرَّجُلِ مِنْ ظِلٍّ يَسْكُنُهُ وَ خَادِمٍ يَخْدُمُه[6]؛ خانه و خدمتکار ، در ارتباط با بدهکاري فروخته نمي شود و اين بدان جهت است که انسان به سايه اي که در آن سکني گزيند و خدمتکاري که به او خدمت نمايد، احتياج دارد . »

تاکيد به داشتن خانه بزرگ و وسيع ، علل زيادي ممکن است داشته باشد،يکي از آن شايد اين باشد که که کسي که خانه مناسب ندارد، هيچگاه نمي تواند ميهمان داري و پذيرايي از برادران ديني داشته باشد و يا به گونه آبرومندانه نمي تواند انجام دهد؛ و به خصوص راز اين تربيت ديني هنگام کثرت فرزندان و رسيدن آن ها به حد بلوغ و يا در شرف بلوغ قابل دقت و تامل است . در اين زمينه روايات زيادي وارد شده است که به دليل رعايت اختصار از بيان همه ي آن ها خودداري مي شود.

دسته ديگري از روايات که در اين مورد وارد شده ، از هرگونه افراط و زياده روي در مورد خانه و منزل نهي نموده است و از ساختن بناء و ساختمان بيش از حد لازم و با انگيزه هاي غير ديني و عقلي بر حذر مي دارد.

از ديدگاه قرآن و روايت، احداث بناهايي که ثمره چنداني ندارد، کاري عبث و بيهوده معرفي شده است. در حديثي آمده است که روزي رسول خدا صلي الله عليه و آله از گذرگاهي مي گذشت، چشمش به ساختماني افتاد که يکي از انصار ساخته بود. هنگامي که صاحب آن بنا نزد حضرت آمد و سلام کرد، ايشان صورت را از او برگردانيد. پس از آنکه وي علت بي اعتنايي حضرت را دريافت، برگشت و بنا را با خاک يکسان کرد. در پي اين جريان رسول خدا (ص) فرمود: اِنَّ لِکُلِّ بَناءٍ يبْني وَبالٌ عَلي صاحِبِه يومَ القيامَةِ اِلا ما لابُدَّ مِنْهُ.[7]بي ترديد، هر بنايي که ساخته شود، روز قيامت باري بر دوش صاحبش خواهد بود؛ مگر آنچه گريزي از آن نيست (مورد نياز وي است .

هم چنين، از امام صادق (ع) نقل است: کُلُّ بَناءٍ لَيسَ بِکَفافٍ فَهُوَ وَبالٌ عَلي صاحِبِه يوم َالقيامَة [8]ِ؛ هر ساختماني که بيشتر از حد کافي باشد، روز قيامت وبال صاحبش خواهد بود.

اميرالمؤمنين (ع) در بصره براي عيادت از علاء بن زياد حارثي – كه از اصحاب امام (ع) و بيمار بود  به منزلش تشريف بردند وقتي حضرت وسعت منزل او را نگريستند فرمودند: مَا كُنْتَ تَصْنَعُ بِسَعَةِ هَذِهِ الدَّارِ فِي الدُّنْيَا مَا أَنْتَ إِلَيْهَا فِي الْآخِرَةِ كُنْتَ أَحْوَجَ وَ بَلَي إِنْ شِئْتَ بَلَغْتَ بِهَا الْآخِرَةَ تَقْرِي فِيهَا الضَّيْفَ وَ تَصِلُ مِنْهَا الرَّحِمَ وَ تُطْلِعُ مِنْهَا الْحُقُوقَ مَطَالِعَهَا فَإِذَا أَنْتَ‏قَدْ بَلَغْتَ بِهَا الْآخِرَةَ؛  با وسعت اين خانه در دنيا چه مي­كني در حالي كه تو بدان در آخرت محتاج تري­ سپس آن حضرت مي فرمايد: آري اگر در آن از ميهمان و واردان پذيرايي كني خويشان بي سرپناهت را در آن جاي دهي وحقوقي كه از اين خانه بر عهده ات هست ادا نمايي، در اين صورت تو به وسيله آن به آخرت رسيده اي[9].

مورد نکوهش واقع شدن علاء بن زياد توسط علي(ع) نيز مي تواند به اين سبب بوده باشد که خانه ي وي ، بسيار فراتر از نيازهاي متعارف و معقول او بوده است و چنان که ذيل روايت مربوط به وي نشان مي دهد، حتي ساختن خانه به ويژگي خانه ي او نيز در صورتي که به انگيزه هاي شرعي و اخلاقي باشد، مذموم نيست.[10]

محدوده ي کفاف ، شامل وسعت منزل و چشم نواز بودن عرصه ي آن نيز مي شود و مي توان گفت مقصود از «فوق کفاف بودن» ساختن آن به گونه ي مجلل و اشرافي و به منظور ريا و تفاخر و انگيزه هايي از اين قبيل است . بنابراين، ساختن بناهايي که از نظر کمي و کيفي به آن نيازي نيست، مصداق اسراف و تجمل گرايي خواهد بود.

آري، در جامعه‌اي كه افراد زيادي فاقد مسكن مناسب هستند، ساختن خانه‌ها و ويلاهاي بزرگ و صرف ميليونها تومان پول براي تزيين منازل، بي‌شك خروج از حدّ اعتدال و از مصاديق بارز اسراف وتجمل گرايي خواهد بود.

[1]  نحل/80

[2] کليني ، کافي، پيشين ،  ج6، ص526

[3] ر. ک: مجلسي، بحارالانوار، ج73،ص153

[4] علي اکبر هاشمي رفسنجاني ، پيشين ، ج 9، ص485

[5] ناصر مکارم شيرازي،پيشين، ج 11، ص343

[6] شيخ حر عاملى، پيشين ،  ج 18، ص339

[7] ملا فتح الله کاشاني، تفسير خلاصه منهج الصادقين فى الزام المخالفين ج4، تهران: انتشارات كتابفروشى محمد حسن علمى، 1336 ش، ص89

[8] حرعاملي، ج5، ص337

[9] محمد دشتي، پيشين ،  خ 209

[10] ن .ک : همان منبع

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

نظر اسلام درباره تجمل گرايي