تربیت جنسی از دیدگاه روانشناختی

Posted on

تربیت

واژه تربیت از ریشه « رُبُوّ » به معنای زیادت و فزونی و رشد و بر آمدن گرفته شده است . تربیت عبارت است از رفع موانع و ایجاد شرایط برای آنکه استعداد های آدمی در جهت کمال مطلق شکوفا شود. مفهوم تربیت تنها و تنها در انسان و به سبب قابلیت عقلی و توانایی شناخت و گزینش او شایستگی کاربرد دارد. تربیت فرایندی هدفمند برای تحقق تغییرات مطلوب در متربی است که در شکل اصیل و نهایی خود از عادت دادن ، تلقین و القاء ، اجبار و تحمیل و قرنطینه فاصله می گیرد . در واقع تربیت شامل دو فعالیت آموزش و پرورش است که اولی می تواند عمدتاً شناختی ، الزامی و عمومی و متکی بر ارزشیابی بیرونی ( تجویدی ) باشد ولی دومی عمدتاً انتخابی ، علاقمندانه و عاطفی ،عملی و مهارتی است (غیر تجویدی ). تلفیق هردو و تکمیل آنها به تربیت می انجامد . خصوصیات تربیت عبارتند از؛ فرایندی  ، چند بعدی  ، تعاملی ، هدفمند  ، مبتنی بر اصول ، مجموعه ای هماهنگ از تدابیر و اقدامات ، چند عاملی ،تناسب با خصوصیات مخاطب (فرمهینی فراهانی،1390).

موضوع تربیت انسان است که رسیدن او به تعالی و کمال – که هدف عالی آفرینش است – به ساز و کارهای ویژه و پیچیده ای نیازمند است. تربیت را می توان رشد طبیعی و تدریجی همه نیروها و استعداد های آدمی دانست (رهنما،علیین،محمدی،1386).

تربیت جنسی

یکی از غرایز مهم و اساسی ، غریزه جنسی[1] است که نقش مهمی در چگونگی شکل گیری شخصیت انسان دارد و تجلی آن به صورت تمایل شهوانی ارضای مشروع سبب پیدایش ، تداوم و بقای نسل است. ایجاد نیازی که این غریزه در آدمی به وجود می آورد ، مانند سایر نیازها مثل نیاز به خدا ، امنیت و استراحت است ؛ اما کیفیت و زمان برآورده شدن آن ممکن است سبب  رشد و یا سبب خواری و ذلت فرد شود. اهمیت ارضای این نیاز به ویژه در مراحل بلوغ و بعد آن به میزانی است که می توان گفت هر کس دارای شخصیت جنسی مخصوص به خودش است. محور غریزه در افراد همراه با ظهور تحولات جنسی ، روانی و عاطفی است. چه بسیار حرکت ها ، جنب و جوش ها ، ائتلاف نیروها که در سایه آن پدید می آید و چه بسیار خودپسندی ، خودنمایی ها و خودخواهی ها که بر اثر آن حاصل می شود (فرمهینی فراهانی،1390).

  عوامل و عناصر خلاقیت از دیدگاه روانشناسی

نوجوانی مرحله ای است که فرد درگیر رشد و توسعه خود است. گاهی نوجوانان در این مرحله_ در حالی که هنوز درحال رشد عاطفی و شناختی هستند _ فعالیت جنسی خود را آغاز می کنند که ممکن است باعث افزایش خطر و عواقب منفی همچونHIV یا بارداری های ناخواسته شود. یکی از موثرترین راههای افزایش آگاهی ، نگرش و توانایی نوجوانان در محافظت از خودشان ، تربیت جنسی است که برای پیشگیری از رفتارهای پرخطر جنسی و نتایج منفی آن ضروری به نظر می رسد (رایس[2] و همکاران،2011).

آموزش جنسی یا تربیت جنسی به عنوان یک فرایند تغییر رفتار ، دربرگیرنده جریان دراز مدت کسب اطلاعات درباره زندگی خصوصی ، هویت جنسی[3] و روابط است. مهمترین هدف آموزش جنسی توسعه رفتارهای مثبت جنسی است که موارد ذیل را شامل می شود: اعتماد به نفس، اتخاذ رویکردی محترمانه به خود و دیگران ، دوری از تجاوز و خشونت جنسی[4] ، تجارب جنسی سالم و برنامه ریزی برای پدر و مادر شدن. هدف این است که در طول دوره رشد با کسب دانش جنسی و مهارت هایی که از سلامت جنسی[5] فرد در زمان حال و آینده محافظت می کنند، نگرش های جنسی سالم رشد و توسعه یابند. بدین وسیله پیشگیری از بارداری های دوره نوجوانی ، سقط جنین و بیماری های آمیزشی امکان پذیر می شود. بنابراین آموزش جنسی باید در چارچوبی مورد توجه قرار گیرد که ابعاد زیستی ، فرهنگی اجتماعی ، روانشناختی و دینی را دربرگیرد (یونسکو،2009،به نقل از رزاقی،1390).

تربیت جنسی از همان سنین کودکی شروع شده و تا دوره نوجوانی ادامه می یابد . در دوره نوجوانی نیز نوجوانان باید در مورد تغییرات بلوغ خود آگاهی داشته باشند . آنچه دختران نیاز دارند که در آستانه بلوغ بدانند اولاً اطلاعات مناسب و کافی ، نه از نوع کاملاً تکنیکی و نه خیلی غیر مستقیم و مبهم است و ثانیاً یک ادراک مثبت از واقعه ای که تجربه جهانی همه زنان و متفاوت از بیماری یا صدمه جسمی است .آنچه در این زمینه ضروری است این است که مادر یا یک مربی دانا و مجرب ، همزمان با نشانه های تغییرات بدنی که خبر از بروز بلوغ می دهد ، اطلاعات لازم را در اختیار نوجوان قرار دهند و او را مطمئن سازند که این امر کاملاً طبیعی و بخشی از فرایند رشد و بزرگسال شدن است . همچنین آنان باید دختران خود را از برخورداری جذابیت طبیعی مطمئن سازند و تصور مثبت درباره خود را در آنان برانگیزند. تفاوت عاطفی – اجتماعی ناشی از بلوغ دیررس[6] یا پیش رس[7] نوجوانان نیز ممکن در سنین بزرگسالی مدتها ادامه پیدا می کند . دلیل این امر هم آن است که اطلاع ازتغییرات بلوغ ، مفهوم بدنی و هویت جنسی فرد متأثر از مجموعه پاسخهای فرد در رابطه با تغییرات جسمی در دوره بلوغ است . پاسخ های مثبت و صحیح خانواده و مربیان و همسالان باعث رشد سالم این هویت جدید می شود ، اما پاسخ های منفی یا نامناسب آثار منفی بر هویت جنسی و رفتار جنسی می گذارد.(لطف آبادی،1388).

  نقش پرونده الکترونیک سلامت در مدیریت سلامت

[1] – Sexual instinct

[2] – Reis,M

[3] – Gender Identity

[4] – Sexual violence

[5] – Sexual Health

[6] – Delayed puberty

[7] – Early Puberty