عوامل و عناصر خلاقیت از دیدگاه روانشناسی

Posted on

عناصر خلاقیت

به طور کلی در مورد عناصر و یا عوامل

اجزای خلاقیت خود به سه دسته مهارت های مربوط به موضوع، مهارت های مربوط به خلاقیت و انگیزه تقسیم می شود
عوامل خلاقیت خود به دو دسته فردی و محیطی تقسیم می شوند که خود این عوامل دارای تقسیم بندی های جزئی تری هستند

عوامل فردی از عناصر خلاقیت شامل هوش، ویژگی های شخصیتی و انگیزه های درونی می باشد و عوامل محیطی شامل خانواده و مدرسه، تجربه و آموزش و انگیزه های بیرونی می باشد(حسینی، 1387)
جدول زیر نمایانگر این عوامل و عناصر می باشد:

عوامل

اجزاء

 

فردی

 

محیطی

مهارت های مربوط به  موضوع هوش خانواده، مدرسه
مهارت های مربوط به خلاقیت ویژگی های شخصیتی تجربه و آموزش
انگیزه انگیزه درونی انگیزه بیرونی

جدول 1-2: عوامل و عناصر خلاقیت(به نقل از حسینی، 1387)

 

 

آموزش خلاقیت

در آموزش خلاقیت، ابتدا پذیرش این عقیده ضروری است که خلاقیت در وجود همه انسان ها جای دارد و این عقیده که خلاقیت خاص عده ای معدود از افراد است را باید کنار بگذاریم
البته این واقعیت وجود دارد که عده معدودی از خلاقیت بیشتری برخوردارند ولی بقیه افراد نیز می توانند در صورت پرورش مطلوب از خلاقیت متناسبی بهره مند شوند که می توان با تغییر محیط آموزشی و ایجاد محیطی که امکان بروز و توسعه افکار و اعمال خلاق را مهیا کند به این خواسته رسید
به بیانی دیگر، در توسعه و آموزش باید تفکر واگرا را همراه با تفکر همگرا پرورش داد و به ضوابط خشک و انعطاف ناپذیر بسنده نکرد(حسینی، 1387)

آردر کاستاس[1](به نقل از فلاح تفتی، 1386) در تحقیقی روی یک برنامه درسی در جهت افزایش تفکر، روی تولیدات خلاقیت و تشویق و ترویج بر یک درک عمیق از چگونگی قضاوت هایی که از خلاقیت اتفاق می افتند تأکید می کنند
به طور کلی در توسعه و اموزش خلاقیت نکات زیر به ما کمک شایانی می کنند:

  1. دستاورد های آفریننده را مورد تشویق قرار دهیم، زیرا تشویق و تقویت رفتارهای آفریننده مانند تقویت هر نوع رفتار دیگر بایث نیرومندی این رفتار می شود
  2. تجربه ها را به موارد بخصوص محدود نکنیم یعنی علاوه بر شرایط معمول و موقعیت های متداول آموزشی رسمی فرصت های تازه و متنوعی را نیز فراهم آوریم، نسبت به تفاوت های فردی با احترام برخورد کنیم و در پرورش استعدادهای ویژه بکوشیم
  3. کنترل را کاهش دهیم، زیرا کنترل بیش از حد خلاقیت را کاهش می دهد
  4. جوی خلاقانه را به وجود آوریم و موضوعات و موارد خلاق را فراهم کنیم
  5. پیشنهاد کنیم، ولی اجبار نکنیم و این تمایل را در خود از بین ببریم که بخواهیم فعالیت هایی را اجبارا به خورد افراد دهیم

بر همین اساس تورنس معتقد است که برای توسعه خلاقیت باید افراد را به محرک های محیطی حساس تر سازیم، به آن ها بیاموزیم که تفکر خلاق خویش را با ارزش بدانند، از تحمیل یک الگوی خاص اجتناب کنیم، در کلاس جوی خلاق ایجاد کنیم و دستکاری اشیاء و عقاید را تشویق کنیم و موقعیت هایی برای فعالیت و فرصت هایی برای آموزش ایجاد نماییم(فلاح تفتی، 1386)

[1]– kastas, R

  فرایند مدیریت تعارض از دیدگاه روانشناسی